Pse ndihemi të vetmuar në një turmë: Psikologjia që fshihet pas ndjenjës së vetmisë
Updated: 5 hours ago
Një person mund të ulet në një tavolinë plot me darkë, të qeshë në momentet e duhura, të përgjigjet në mesazhe gjatë gjithë ditës, dhe ende të ndjehet dhimbshëm i vetmuar. Kjo përvojë mund të duket konfuzive, madje turpëruese.
Nëse njerëzit janë afër, pse mbetet vetmia? Hulumtimet sugjerojnë se përgjigjja është e thjeshtë por e fuqishme: vetmia nuk është një numër i njerëzve rreth nesh. Ajo është një sinjal për cilësinë, sigurinë dhe kuptimin e lidhjeve tona.
Kjo është arsyeja pse një tren i mbushur plot, një mbledhje familjare, një klasë mësimi, një koncert apo një kafene e mbushur me njerëz ndonjëherë mund ta bëjnë vetminë edhe më të mprehtë. Të qenit i rrethuar nga të tjerët mund të nxjerrë në pah hendekun midis lidhjes që kemi dhe lidhjes që na nevojitet.
Vetmia është një sinjal, jo një dështim personal
Vetmia shpesh keqkuptohet si e njëjta gjë me të qenit vetëm. Ato mbivendosen, por nuk janë identike.
Të qenit vetëm përshkruan një situatë. Askush tjetër nuk është fizikisht i pranishëm.
Ndjenja e vetmisë përshkruan një gjendje emocionale. Shfaqet kur një person ndien se nevojat e tij sociale nuk po plotësohen.
Neuroshkencëtari social i ndjerë John Cacioppo, puna e të cilit formësoi kërkimin modern mbi vetminë, e përshkroi vetminë si një sinjal biologjik dhe psikologjik. Ashtu si uria na tregon se kemi nevojë për ushqim, vetmia na tregon se kemi nevojë për lidhje shoqërore kuptimplote. Ky sinjal mund të jetë i pakëndshëm, por ka një qëllim.
Na shtyn të rilidhemi, të riparojmë lidhjet dhe të kërkojmë përkatësi. Problemi është se jeta moderne mund të krijojë shumë forma kontakti pa shumë afërsi.
Një person mund të ketë:
Shumë të njohur, por pak njerëz që mund t'u besojnë
Biseda të rregullta, por pak ndershmëri emocionale
Një orar i ngjeshur, por asnjë ndjenjë se njihesh vërtet
Familje afër, por pa ndjenjë pranimi
Ndërveprim online, por pak rehati apo ngrohtësi
Kjo ndihmon në shpjegimin pse vetmia mund të shfaqet në mes të një turme. Truri nuk po pyet: "Sa njerëz janë këtu?" Po pyet: "A ndihem i sigurt, i parë, i vlerësuar dhe i lidhur?". Ky ndryshim ka rëndësi.
Hulumtimet në psikologji kanë treguar prej kohësh se njerëzit kanë një nevojë themelore për të qenë pjesë e diçkaje tjetër. Roy Baumeister dhe Mark Leary argumentuan se njerëzit janë të motivuar fuqimisht për të krijuar marrëdhënie të qëndrueshme dhe pozitive.
Kjo nevojë nuk është luks. Ajo ndikon në humor, motivim, sjellje shëndetësore dhe mënyrën se si njerëzit e interpretojnë botën përreth tyre. Kur kjo nevojë nuk plotësohet, mendja i kushton vëmendje. Ndonjëherë e bën këtë në mënyra të dhimbshme.
Një turmë mund ta bëjë shkëputjen më të dukshme
Turmat mund të krijojnë një kontrast të çuditshëm emocional. Imagjinoni të arrini në një festë ku të gjithë duket se njohin dikë. Grupe të vogla formohen shpejt. Njerëzit qeshin me kujtimet e përbashkëta. Miqtë prekin shpatullat e njëri-tjetrit, shkëmbejnë shaka të brendshme dhe lëvizin lehtësisht midis bisedave. Nuk ndodh asgjë armiqësore.
Askush nuk është i pasjellshëm. Megjithatë, dhoma mund të ndihet ende e ftohtë. Kjo ndjenjë mund të vijë nga krahasimi shoqëror. Mendja shikon njerëzit e tjerë të lidhen dhe përdor atë që sheh si provë.
Nëse të tjerët duken të përfshirë dhe ne ndihemi jashtë rrethit, vetmia mund të intensifikohet. Kjo nuk do të thotë që mendja është gjithmonë e saktë.
Një person që buzëqesh në anën tjetër të dhomës mund të ndihet gjithashtu i pasigurt. Një grup që duket i afërt mund të jetë plot tension. Megjithatë, truri i vetmuar tenton të skanojë për shenja përjashtimi.
Cacioppo dhe studiues të tjerë zbuluan se vetmia mund të ndryshojë vëmendjen dhe interpretimin. Njerëzit që ndihen të vetmuar mund të bëhen më të vëmendshëm ndaj kërcënimeve të mundshme sociale, siç janë refuzimi, kritika ose injorimi. Kjo ka kuptim nga një këndvështrim evolucionar.
Për pjesën më të madhe të historisë njerëzore, ndarja nga grupi mund të jetë e rrezikshme. Truri ka mësuar ta trajtojë seriozisht shkëputjen sociale. Por ky sistem mbrojtës mund të bëhet tepër aktiv. Një koment neutral mund të tingëllojë i ftohtë. Një përgjigje e vonuar mund të ndihet si refuzim.
Një moment i qetë në bisedë mund të duket si provë se dikush nuk i përket dikujt. Personi mund të tërhiqet për të shmangur më shumë dhimbje, gjë që mund ta bëjë lidhjen më të vështirë. Vetmia mund të shndërrohet në një lak:
Një person ndihet i shkëputur.
Truri bëhet më vigjilent ndaj refuzimit.
Sinjalet sociale ndihen më kërcënuese.
Personi tërhiqet ose sillet si i mbrojtur.
Të tjerët mund të reagojnë me distancë.
Vetmia origjinale rritet.
Ekzistojnë lloje të ndryshme të vetmisë
Jo të gjitha llojet e vetmisë ndihen njësoj. Sociologu Robert Weiss bëri një dallim të rëndësishëm midis dy formave të gjera: vetmia emocionale dhe vetmia sociale.
Vetmia emocionale shfaqet kur dikujt i mungon një lidhje e ngushtë. Kjo mund të jetë mungesa e një partneri të besuar, mikut më të mirë, prindit, vëllait ose një personi tjetër që ndihet i sigurt emocionalisht.
Një person me vetmi emocionale mund të njohë shumë njerëz dhe ende të mendojë, "Askush nuk e di me të vërtetë se çfarë po kaloj".
Vetmia sociale shfaqet kur dikujt i mungon një ndjenjë më e gjerë përkatësie. Kjo mund të ndodhë pas zhvendosjes në një qytet të ri, ndërrimit të shkollës, daljes në pension, largimit nga një komunitet ose humbjes së një identiteti të përbashkët. Një person me vetmi sociale mund të mendojë: "Unë nuk kam vend këtu".
Këto forma mund të mbivendosen, por ndarja e tyre ndihmon. Kjo shpjegon pse një zgjidhje e vetme nuk funksionon për të gjithë. Dikush me vetmi emocionale mund të mos ketë nevojë për më shumë evente ose grupe më të mëdha.
Ata mund të kenë nevojë për një bisedë të sinqertë, një lidhje të besueshme ose një marrëdhënie ku mund të ndalojnë së performuari. Dikush me vetmi sociale mund të ketë nevojë për kontakt të përsëritur me një grup, siç është një klub sportiv, kor, projekt vullnetar, klasë gjuhe, grup ecjeje ose aktivitet lagjeje.
Çelësi nuk është intimiteti i menjëhershëm. Është prania e rregullt dhe përvoja e përbashkët. Një person mund të dalë vazhdimisht dhe prapë të ndihet i vetmuar nëse kontakti mbetet sipërfaqësor.
📩 Të pëlqen ky artikull? Merr një të ri çdo të mërkurë dhe udhëzuesin tim falas
Mund të ndihemi të padukshëm kur duhet të performojmë
Shumë njerëz ndihen të vetmuar në grupe sepse janë të pranishëm fizikisht, por të fshehur emocionalisht. Kjo ndodh shpesh kur dikush ndien presion për të luajtur një rol. Ata mund të sillen të gëzuar, kompetentë, të qetë, qesharakë, të qetë ose të këndshëm sepse kjo është ajo që pret grupi.
Me kalimin e kohës, performanca krijon distancë. Kur njerëzit i shtypin ndjenjat e tyre të vërteta për një kohë shumë të gjatë, lidhja bëhet më e hollë.
Bisedat mund të vazhdojnë, por ato nuk i ushqejnë. Personi merr vëmendje, por jo njohje. Teoria e vetëvendosjes (Self-determination theory), e zhvilluar nga Edward Deci dhe Richard Ryan, identifikon lidhjen si një nga nevojat themelore psikologjike.
Lidhja do të thotë më shumë sesa të jesh i përfshirë. Do të thotë të ndihesh se dikush ka rëndësi për të tjerët dhe se kujdesi rrjedh në të dyja drejtimet. Kjo është arsyeja pse autenticiteti ka rëndësi.
Njerëzit nuk kanë nevojë t'ua zbulojnë gjithçka të gjithëve. Kufijtë janë të shëndetshëm. Por shumica e njerëzve kanë nevojë për të paktën disa marrëdhënie ku mund të flasin sinqerisht pa pasur frikë nga refuzimi. Një turmë bëhet e vetmuar kur na kërkon të jemi të dukshëm, por jo real.
Kontakti dixhital mund të zvogëlojë distancën, por prapëseprapë të humbasë thellësinë
Mesazhet, bisedat në grup, video-thirrjet dhe platformat sociale mund t'i ndihmojnë njerëzit të qëndrojnë të lidhur. Për familjet dhe miqtë e ndarë nga vendet ose oraret e ngjeshura, kontakti dixhital mund të jetë kuptimplotë. Ai mund të ruajë lidhjet, të ofrojë mbështetje të shpejtë dhe të zvogëlojë izolimin.
Por kontakti dixhital nuk e plotëson gjithmonë nevojën për afërsi. Një arsye është se shumë ndërveprime dixhitale janë të shkurtra dhe të fragmentuara. Ato ndodhin midis detyrave, me vëmendje të pjesshme. Një person mund të marrë shumë njoftime, por pak momente pranie të vërtetë.
Një arsye tjetër është se hapësirat online shpesh inkurajojnë krahasimin. Njerëzit shohin pikat kryesore, festimet, arritjet dhe provat sociale. Ata shohin më pak lodhje, dyshime, mërzitje ose konflikt. Kjo mund të krijojë përshtypjen se të gjithë të tjerët janë më të lidhur.
Hulumtimet mbi lidhjet sociale kanë tendencë të tregojnë se efekti i komunikimit dixhital varet nga mënyra se si përdoret. Kontakti i drejtpërdrejtë, i ngrohtë dhe personal mund të mbështesë marrëdhëniet. Shfletimi dhe krahasimi pasiv mund ta përkeqësojnë vetminë për disa njerëz. Pyetja nuk është nëse jeta dixhitale është e mirë apo e keqe.
Pyetja është nëse ndihmon në krijimin e një lidhjeje të vërtetë. Një mesazh i shkurtër zanor drejtuar një miku të besuar mund të ndihet më lidhës sesa një orë "scrolling" ne telefon.
Një mesazh i sinqertë që thotë: "Kam menduar për ty, si je vërtet?" mund të ketë më shumë rëndësi se dhjetëra pëlqime. Një video-thirrje ku të dy njerëzit i kushtojnë vëmendje të plotë mund të jetë thellësisht ngushëlluese. Thellësia shpesh e tejkalon volumin.
Truri i vetmuar mund ta bëjë shtrirjen e kontaktit të duket e rrezikshme
Një nga pjesët më të vështira të vetmisë është se mund ta bëjë zgjidhjen të ndihet e rrezikshme. Kur njerëzit ndihen të vetmuar, ata shpesh kanë nevojë për lidhje, por mund të kenë edhe frikë prej saj.
Të shtrish dorën mund të ndihet si të zbulosh një plagë. Po sikur personi tjetër të jetë i zënë? Po sikur të mos përgjigjet? Po sikur të thotë po nga mirësjellja?
Po sikur takimi të ndihet i sikletshëm? Kjo frikë është e kuptueshme. Dhimbja sociale përdor disa nga të njëjtat sisteme alarmi që na ndihmojnë të reagojmë ndaj kërcënimit fizik. Refuzimi dhemb sepse përkatësia ka rëndësi.
Vetmia mund të ndikojë gjithashtu në vetëbesim. Një person mund të fillojë të mendojë se është i mërzitshëm, i padëshiruar, i tepërt, jo mjaftueshëm ose disi prapa të tjerëve. Këto mendime mund të duken bindëse, veçanërisht kur përsëriten për muaj ose vite.
Por mendimet e krijuara nga vetmia nuk janë gjithmonë të besueshme. Ato janë sinjale nga një sistem shoqëror i stresuar, jo të vërteta përfundimtare. Një qasje e dobishme është ulja e presionit. Rilidhja nuk duhet të fillojë me një rrëfim dramatik ose një miqësi të përsosur. Mund të fillojë me veprime të vogla dhe të përsëritura:
Dërgoni një mesazh specifik për një person
Sugjeroni një shëtitje të shkurtër në vend të një darke të gjatë.
Kthehuni në një grup ku të njëjtët njerëz takohen rregullisht.
Bëni një pyetje pak më të sinqertë se zakonisht.
Ndani një të vërtetë të menaxhueshme në vend që të pretendoni se gjithçka është në rregull.
Vini re se kush ndihet i sigurt, jo vetëm kush duket popullor.
Hapat e vegjla kanë rëndësi sepse besimi zakonisht rritet përmes përsëritjes. Sistemi nervor mëson, ngadalë, se kontakti mund të jetë përsëri i sigurt.
Lidhjet kuptimplote kanë disa përbërës të përbashkët
Nuk ka një formulë të vetme për përkatësinë. Njerëz të ndryshëm kanë nevojë për nivele të ndryshme të kontaktit shoqëror, dhe vetmia mund të jetë e shëndetshme dhe restauruese. Disa njerëz ndihen më mirë me një rreth të gjerë. Të tjerë ndihen më mirë me dy ose tre lidhje të ngushta. Megjithatë, lidhja kuptimplote shpesh përfshin disa cilësi të përbashkëta.
Vëmendje e ndërsjellë
Të dy njerëzit ndihen të dëgjuar. Biseda nuk është vetëm performancë, këshilla ose pritje për të folur.
Siguria emocionale
Ka vend për të qenë i papërsosur. Një person mund të jetë i ndershëm pa u tallur, ndëshkuar ose shpërfillur.
Qëndrueshmëria
Lidhja rritet kur njerëzit shfaqen më shumë se një herë. Besimi rrallë formohet përmes një bisede të vetme intensive.
Realiteti i përbashkët
Njerëzit lidhen përmes përvojave, vlerave, ritualeve, humorit, punës, kujdesit ose kujtimeve të përbashkëta. Realiteti i përbashkët e bën jetën të ndihet më pak private dhe e rëndë.
Reciprociteti
Një person nuk jep gjithmonë ndërsa tjetri vetëm merr. Kujdesi lëviz në të dyja drejtimet, edhe nëse jo në mënyrë të përsosur çdo herë.
Këto cilësi shpjegojnë pse një shkëmbim pesëminutësh ndonjëherë mund të ndihet më ushqyes sesa një mbrëmje e tërë në një turmë. Dallimi qëndron te prania.
Çfarë duhet të bëni kur vetmia shfaqet në një turmë
Vetmia bëhet më e lehtë për t’u përballuar kur trajtohet si informacion dhe jo si provë dështimi. Herën tjetër që vetmia shfaqet pranë njerëzve të tjerë, mund të jetë e dobishme të pyesni:
"A ndihem i panjohur këtu?" "
“A po fsheh shumë nga vetja?”
“A kam nevojë për afërsi me një person në vend të më shumë aktivitetit shoqëror?”
“A ndihem i përjashtuar, apo kam frikë se mund të ndihem i përjashtuar?”
“Cili person në jetën time është më i sigurt për t’u kontaktuar?”
“Çfarë lloj grupi do të më jepte kontakt të përsëritur dhe me presion të ulët?”
Këto pyetje nuk e largojnë menjëherë vetminë. Ato e bëjnë atë më specifike. Dhe vetmia specifike është më e lehtë për t'iu përgjigjur sesa një ndjenje e paqartë boshllëku.
***Nëse vetmia ndihet e vazhdueshme, intensive ose e lidhur me depresionin, ankthin, pikëllimin, traumën ose mendimet për vetëlëndim, mbështetja profesionale mund të ndihmojë. Një psikolog, këshilltar, mjek ose shërbim krize mund të ofrojë kujdes që miqtë dhe familja mund të mos jenë në gjendje ta ofrojnë. Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson kujdesin për shëndetin mendor.
Pika më e rëndësishme është kjo: të ndihesh i vetmuar në një turmë nuk do të thotë se diçka nuk shkon me personin që e ndjen këtë. Do të thotë që një nevojë e vërtetë njerëzore është të kërkosh vëmendje.
Një turmë mund të ofrojë zhurmë, fytyra dhe lëvizje. Lidhja ofron njohje. Ajo thotë, me fjalë ose veprime, "Unë të shoh. Ti ke rëndësi. Nuk ke pse ta mbash këtë vetëm". Kjo është ajo që po dëgjon mendja e vetmuar.
*Shenim: Përmbajtja e ndarë nga Dr. Seida Seferi është menduar vetëm për qëllime edukative dhe informuese. Synon të promovojë ndërgjegjësimin dhe reflektimin psikologjik dhe nuk ka për qëllim të ofrojë vlerësim individual psikologjik, diagnozë, trajtim ose terapi.
Përvojat psikologjike janë thellësisht personale dhe informacioni i ndarë në internet nuk mund të zëvendësojë një vlerësim individual ose mbështetje profesionale të përshtatur për rrethanat specifike të një personi. Nëse po përjetoni vështirësi të konsiderueshme emocionale ose psikologjike, ju lutemi merrni në konsideratë kërkimin e mbështetjes nga një profesionist i kualifikuar i shëndetit mendor.
Burime
Cacioppo, J. T., & Cacioppo, S. (2018). Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. W. W. Norton & Company.
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529.
Weiss, R. S. (1973). Loneliness: The Experience of Emotional and Social Isolation. MIT Press.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316.
Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2007). The effects of Internet communication on social interaction. Media Psychology, 9(4), 659-677.
Rosen, L. D., & Lim, A. F. (2011). A decade of social networking: How social networking has changed the way we communicate. Computers in Human Behavior, 27(1), 1-10.
Holt-Lunstad, J., & Uchino, B. N. (2015). Social support and health: A life span perspective. In Handbook of Health Psychology (pp. 145-164). Routledge.
Comments