Psikologu, psikoterapisti dhe psikiatri: cili është dallimi?
Updated: 7 hours ago
Ka kaq shumë "PSI"... Zgjedhja një mbështetje për shëndetin mendor mund të duket konfuz edhe para se të ndodhë takimi i parë. Fjalët tingëllojnë të ngjashme dhe në gjuhën e përditshme njerëzit shpesh i përdorin si të ishin të njëjta. Por nuk është kështu.
Një psikolog, një psikoterapist dhe një psikiatër mund të ndihmojnë të gjithë me shëndetin mendor, por ndryshojnë në formim, metoda dhe në atë që janë të autorizuar të bëjnë.
Të kuptuarit e diferencës e bën më të lehtë gjetjen e llojit të duhur të mbështetjes, qoftë për stres, ankth, humor të ulët, traumë, probleme marrëdhëniesh apo një gjendje më të komplikuar të shëndetit mendor.
**Ky artikull është vetëm për qëllime informative. Nuk përbën një diagnozë as një zëvendësim për këshilla mjekësore personale.
Dallimi i shpejtë në fjalë të thjeshta
Mënyra më e thjeshtë për të ndarë tre rolet është kjo:
Roli | Fokusi kryesor | Mund të përshkruajë ilaçe |
Psikolog | Kuptimi i mendimeve, emocioneve, sjelljeve dhe proceseve mendore | Jo |
Psikoterapist | Të ofrohet terapi bisedash duke përdorur një metodë të njohur | Jo |
Psikiatër | Diagnostikimi dhe trajtimi i sëmundjeve mendore si mjek | Po |
Një psikolog ka studiuar psikologjinë. Ai kupton si mendojnë, ndihen, mësojnë, lidhen dhe veprojnë njerëzit. Disa psikologë punojnë në terapi, ndërsa të tjerë punojnë në kërkimin shkencor, në shkolla, në spitale, në sport, në organizata ose në vlerësim.
Një psikoterapist ofron psikoterapi, pra një terapi bisedë të strukturuar. Ata ndihmojnë njerëzit të përballen me shqetësime emocionale, modele, simptoma, marrëdhënie dhe përvoja jetësore. Psikoterapistët mund të vijnë nga fusha të ndryshme profesionale, duke përfshirë psikologjinë, mjekësinë, punën sociale ose këshillimin, në varësi të vendit dhe rrugës së kualifikimit.
Një psikiatër është një mjek i specializuar në shëndetin mendor. Psikiatrit mund të vlerësojnë faktorët mendorë dhe fizikë, të diagnostikojnë kushte psikiatrike, të përshkruajnë medikamente dhe të ofrojnë ose koordinojnë trajtime.
Dallimi mes një psikologu, psikoterapisti dhe psikiatrit nuk ka të bëjë me atë se kush është “më i mirë”. Ka të bëjë me llojin e ndihmës që nevojitet.
Çfarë bën një psikolog
Një psikolog studion në thellësi sjelljen njerëzore dhe proceset mendore. Shumë psikologë përfundojnë një program universitar në psikologji dhe mund të specializohen më tej.
Psikologët shpesh ndihmojnë me:
Kuptimin e modeleve emocionale
Vlerësimin e vëmendjes, memories, mësimit ose personalitetit
Mbështetje për ndryshimin e sjelljes
Punë me stresin, ankthin, humorin ose problemet e përshtatjes
Ofrimin e testeve dhe raporteve psikologjike, kur janë të trajnuar për ta bërë këtë!
Disa psikologë janë gjithashtu psikoterapistë të trajnuar. Kjo do të thotë se ata mund të ofrojnë terapi, jo vetëm vlerësim ose mbështetje këshillimi. Titulli i saktë dhe rregullat ligjore ndryshojnë në varësi të vendit, prandaj është e rëndësishme të verifikoni kualifikimet.
Për shembull, dikush mund të shohë një psikolog pasi ka luftuar me sulme paniku para provimeve. Psikologu mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të të menduarit, ndjenjave trupore, zakoneve të shmangies dhe mënyrave praktike për të reduktuar frikën. Nëse psikologu është gjithashtu i kualifikuar në psikoterapi, puna mund të vazhdojë si një trajtim i strukturuar.
Një psikolog mund të jetë veçanërisht i dobishëm kur nevoja kryesore është kuptimi i asaj që po ndodh dhe mësimi i aftësive për të përballuar më mirë.
📩 Të pëlqen ky artikull? Merr një të ri çdo të mërkurë dhe udhëzuesin tim falas
Çfarë bën një psikoterapist
Një psikoterapist përqendrohet në terapinë vetë. Psikoterapia është një proces i planifikuar ku një person flet me një profesionist të trajnuar për të kuptuar dhe ndryshuar modelet që shkaktojnë shqetësim.
Psikoterapistët mund të përdorin metoda të ndryshme, si:
Terapia kognitive-biheviorale
Psikoterapia psiko-dinamike
Terapia sistemike ose familjare
Terapia e përqendruar te personi
Qasjet e përqendruara në traumë
Forma e terapise ka rëndësi më të vogël në krahasim me përshtatjen midis personit, problemit dhe trajnimet e terapeutit. Një psikoterapi e mirë duhet të ndihet e sigurt, e qartë dhe e orientuar, edhe kur temat janë të vështira.
Një psikoterapist mund të ndihmojë dikë që vazhdon të përsërisë modele marrëdhëniesh të dhimbshme, ndjehet i bllokuar pas një humbjeje, ose sjell përvoja të vështira fëmijërore në jetën e të rriturit. Seancat mund të eksplorojnë ndjenja, kujtime, besime, sjellje dhe marrëdhënie.
Terapia nuk është vetëm “të flasësh për problemet”. Ajo mund të përfshijë mësimin e mënyrave të reja për t'u përgjigjur, praktikimin e rregullimit emocional, vëzhgimin e modeleve të vjetra dhe ndërtimin e një ndjenje më të qëndrueshme të vetvetes.
Në Zvicër dhe në shumë kontekste të tjera evropiane, psikoterapia është një fushë e mbrojtur ose e rregulluar në mënyra specifike. Rregullat mund të ndryshojnë, kështu që është e arsyeshme të kontrolloni nëse personi ka një trajnim të njohur dhe është i autorizuar për të ofruar psikoterapi.
Çfarë bën një psikiatër
Një psikiatër është një mjek para së gjithash, pastaj një specialist në shëndetin mendor. Ky background mjekësor është i rëndësishëm sepse simptomat e shëndetit mendor mund të mbivendosen me sëmundje fizike, efekte të barnave, çrregullime të gjumit, përdorimin e substancave, hormone, dhimbje dhe kushte neurologjike.
Psikiatrit shpesh ndihmojnë me:
Depresioni i rëndë
Çrregullimi bipolar
Psikoza
Ankth të rëndë ose simptomat obsesiv-kompulsive
Çrregullimet e të ngrënit
Vlerësimi dhe trajtimi i ADHD
Raste komplekse me rrezik, barna ose më shumë diagnoza
Për shkak se psikiatrit janë mjekë, ata mund të përshkruajnë barna. Kjo nuk do të thotë se barnat janë gjithmonë zgjidhja. Një vlerësim i mirë psikiatrik merr parasysh të gjithë situatën, duke përfshirë simptomat, historinë, shëndetin fizik, jetën e përditshme, rrezikun dhe mbështetje.
Një psikiatër mund të ofrojë gjithashtu psikoterapi, nëse është i trajnuar në të. Në raste të tjera, ata mund të menaxhojnë terapinë me barna ndërsa një psikolog ose një psikoterapist ofron terapi të rregullt.
Për shembull, një person me depresion të rëndë mund të shohë një psikiatër për diagnozë dhe barna, ndërsa gjithashtu sheh një psikoterapist çdo javë. Të dy format e ndihmës mund të punojnë së bashku.
Cili të zgjidhni
Pika e duhur e fillimit varet nga shqetësimi kryesor.
Zgjedh një psikolog kur nevojitet vlerësimi, kuptimi i modeleve, mbështetje emocionale ose teste psikologjike. Kjo mund të jetë e dobishme për vështirësi në të mësuar, shqetësime lidhur me vëmendjen, modele stresi ose pyetje mbi personalitetin dhe sjelljen.
Zgjedh një psikoterapist kur qëllimi kryesor është terapia dialoguese e vazhdueshme. Kjo mund të ndihmojë me ankthin, dhimbjen, traumën, vetëvlerësimin e ulët, problemet e marrëdhënieve ose modelet emocionale të përsëritura.
Zgjedh një psikiatër kur simptomat janë të rënda, komplekse, të lidhura me barnat ose mund të kërkojnë një diagnozë mjekësore. Ky është gjithashtu rruga e duhur nëse ka halucinacione, maninë, mendime të forta vetëvrasëse, probleme të rënda me të ngrënit ose simptoma që e bëjnë jetën e përditshme të pasigurt ose të pakontrollueshme.
Nëse ka një rrezik të menjëhershëm, si rreziku i vetëdëmtimit ose dëmtimit të dikujt tjetër, kontaktoni menjëherë shërbimet e emergjencës ose një shërbim krize. Në Zvicër, ndihma mjekësore e emergjencës mund të arrihet përmes numrave të emergjencës lokale dhe departamenteve të emergjencës të spitaleve.
Është gjithashtu e zakonshme të filloni me një mjek të përgjithshëm. Një mjek i përgjithshëm mund të përjashtojë disa shkaktarë fizikë, të diskutojë simptomat dhe të drejtojë te profesionisti i duhur.
Pika kyçe
Termat mund të mbivendosen, por ndryshimi themelor është i qartë.
Një psikolog kupton sjelljen dhe proceset mendore. Një psikoterapist ofron terapi dialoguese të strukturuar. Një psikiatër është një mjek që mund të diagnostikojë sëmundje mendore dhe të përshkruajë barna.
Zgjedhja më e mirë është ajo që përputhet me nivelin e nevojës tonë. Për vështirësi emocionale të lehta ose të moderuara, terapia ose mbështetje psikologjike mund të jenë të mjaftueshme.
Për simptoma të rënda, komplekse ose të ndjeshme mjekësore, ndihma psikiatrike mund të jetë thelbësore. Shumë njerëz përfitojnë nga më shumë se një lloj profesionisti në momente të ndryshme të jetës së tyre.
Hapi i parë nuk duhet të jetë perfekt. Ai duhet të jetë vetëm i sigurt, i kualifikuar dhe mjaft i përshtatshëm për të filluar.
*Shenim: Përmbajtja e ndarë nga Dr. Seida Seferi është e destinuar për qëllime edukative dhe informuese. Ajo synon të promovojë vetëdijen dhe reflektimin psikologjik dhe nuk është e destinuar të ofrojë vlerësime psikologjike individuale, diagnoza, trajtime ose terapia.
Përvojat psikologjike janë thellësisht personale dhe informacionet e ndara në internet nuk mund të zëvendësojnë një vlerësim individual ose mbështetje profesionale të përshtatur për rrethanat specifike të një personi. Nëse po përjetoni vështirësi emocionale ose psikologjike të rëndësishme, ju lutemi merrni në konsideratë kërkimin e mbështetjes nga një profesionist të shëndetit mendor të kualifikuar.
Comments