A na bëjnë me të vërtetë rrjetët sociale të shqetësuar? Çfarë thotë në të vërtetë shkenca
Updated: 6 hours ago
Hapni një aplikacion për dy minuta dhe mendja kalon dhjetë emocione njëherësh. Një video argëtuese sjell lehtësim. Një mesazh nga një mik mund të na bëjë të ndjehemi mirë. Një foto pushimi e mirë nxjerr në pah krahasimin.
Një lajm në kohë reale rrit rrahjet e zemrës. Pastaj, pa e kuptuar, kaluan 20 minuta. Kjo shpejtësi emocionale është një nga arsyet pse mediat sociale janë kaq të fuqishme.
Nuk është thjesht "e mirë" ose "e keqe" për shëndetin mendor. Kërkimi pikturon një pamje më interesante: efekti varet nga kush e përdor, si e përdor, çfarë sheh dhe çfarë ndodh në jetën e tij ndërsa është offline.
Rrjetët sociale ndikojnë në shëndetin mendor përmes llojit të përdorimit, jo vetëm kohës që kalojmë aty
Pyetja më e zakonshme është e thjeshtë: a i bëjnë rrjetët sociale njerëzit të ankohen ose të depresionohen?
Një përgjigje e sinqertë kërkon kujdes. Shumë studime të mëdha gjejnë një lidhje midis një përdorimi më intensiv të mediave sociale dhe një mirëqenie më të ulët, veçanërisht midis adoleshentëve dhe të rinjve. Por lidhja shpesh është modeste dhe nuk provon se mediat sociale shkaktojnë vetë një shëndet të keq mendor.
Hulumtuesit si Amy Orben dhe Andrew Przybylski kanë argumentuar se lidhja midis përdorimit të teknologjisë dixhitale dhe mirëqenies adoleshente zakonisht është e vogël kur matet në grupe të mëdha. Kjo nuk do të thotë se efektet janë imagjinare.
Do të thotë se ato janë të pabarabarta. Për një person, një orë më shumë online mund të mos ketë shumë rëndësi. Për një tjetër, e njëjta orë mund të zëvendësojë gjumin, të rrisë krahasimin ose ta ekspozojë atë ndaj përmbajtjeve të dëmshme.
Kërkimi psikologjik gjithnjë e më shumë i drejtohet një pyetjeje më të mirë: çfarë po bën personi online?
Dy persona mund të kalojnë të njëjtën kohë në të njëjtën platformë dhe të kenë përvoja shumë të ndryshme. Një person mund të: dërgojë mesazhe me miqtë e ngushtë, t'i bashkohet një grupi mbështetje, të informohet për shëndetin mendor [si këtu :) për shembull], të qeshë me përmbajtje të pafajshme, të ndajë punime krijuese.
Një person tjetër mund të: shfletojë vetëm për periudha të gjata, të krahasojë jetën e tij me imazhe që në të vërtetë janë të modifikuara, të ndjekë llogari që shkaktojnë ndjenja turpi, të lexojë seksione të komenteve armiqësore, të kontrollojë "pëlqimet" për t'u ndjerë të sigurt.
Numri i kohës nuk kap këto dallime. Një bisedë 30-minutëshe me një mik të besuar nuk është e njëjta gjë me 30 minuta doomscrolling para se të shkojmë në shtrat. Kjo është arsyeja pse shumë hulumtues dallojnë midis përdorimit aktiv dhe përdorimit pasiv.
Përdorimi aktiv përfshin mesazhe të drejtpërdrejta, komente me lidhje të sinqertë ose pjesëmarrje në komunitete.
Përdorimi pasiv do të thotë shfletim, shikim dhe krahasim pa shumë ndërveprim. Studimet shpesh sugjerojnë se përdorimi pasiv është më fort i lidhur me xhelozinë, vetminë dhe një humor më të ulët, ndërsa një përdorim aktiv i rëndësishëm mund të mbështesë lidhjen.
Konekcioni njerëzor është ai që ka rëndësi për mediat sociale
Rrjetët sociale mund të mbrojnë shëndetin mendor kur ndihmojnë njerëzit të ndihen më pak të vetmuar. Kjo është veçanërisht e vërtetë për ata që kanë vështirësi në gjetjen e mbështetjes pranë.
Disa që jetojnë me një sëmundje të rrallë, një prind të ri që është zgjuar në 03:00 të natës, një student që është larg shtëpisë ose një person që eksploron identitetin e tij mund të gjejë ngushëllim në një komunitet që e kupton atë.
Konekcioni online gjithashtu mund të ruajë marrëdhënie reale. Një mesazh i shkurtër, një meme e ndarë ose një mesazh zanor mund të mbajnë gjallë një miqësi midis vizitave. Gjatë periudhave të izolimit, sëmundjes ose zhvendosjes, këto shkëmbime të vogla kanë rëndësi.
Kërkimet mbi mbështetje sociale kanë treguar prej kohësh se ndjenja e lidhjes me të tjerët është e lidhur me një shëndet më të mirë mendor. Mediat sociale mund të përmbushin këtë nevojë kur krijojnë një shkëmbim të vërtetë, jo vetëm një audiencë. Interaksionet online më të shëndetshme shpesh duken të zakonshme:
Një mik të kontakton pas një dite të vështirë
Një grup ndan këshilla praktike për të përballuar vështirësitë
Një person e kupton se përvoja e tij është e zakonshme
Dikush merr inkurajim pa gjykim
Ka një tjetër përfitim. Edukimi mbi shëndetin mendor tani është shumë më i lehtë për t'u arritur. Shumë njerëz mësojnë për herë të parë terma si ankth, sulme paniku, djegie, traumë ose rregullim emocional përmes përmbajtjeve online.
Kjo mund të reduktojë turpin dhe të ndihmojë njerëzit të kërkojnë mbështetje më herët. Megjithatë, përmbajtjet mbi shëndetin mendor online ndryshojnë në cilësi. Një postim reflektues nga një klinik i kualifikuar është ndryshe nga një video dramatike e bërë për të tërhequr vëmendjen.
Informacionet e mira inkurajojnë reflektimin dhe kujdesin. Informacionet e dobëta mund të kthejnë emocionet normale në etiketat, të promovojnë vetë-diagnostikimin (të lutem, dhe po them të lutem, mos u vetë-diagnostiko sepse nuk mund të kesh një diagnozë vetëm duke bërë një test online ose duke reflektuar simptomat e dikujt tjetër. Është vërtet shumë më e komplikuar se kaq), ose të bëjnë që ndjenja e shqetësimit të duket e përhershme dhe e pandryshueshme.
Një test i dobishëm është i thjeshtë: pas leximit ose shikimit të përmbajtjes, a lë hapësirë për shpresë, krahasim dhe/ose ndihmë profesionale nëse është e nevojshme?
Krahasimi, gjumi dhe vëmendja: rreziqet
Shqetësimet më të forta mbi mediat sociale nuk janë misterioze. Ato përqendrohen në tre modele të përditshme: krahasimi, çrregullimi i gjumit dhe vëmendja e fragmentuar.
Krahasimi mund të deformojë vlerën e vetvetes
Mediat sociale tregojnë njerëzit në momente të caktuara [dhe shumica e tyre janë momente të lumtura :)]. Pushime, suksese, marrëdhënie, trupa, vakte, shtëpi dhe arritje shfaqen në formën e tyre të përsosur. Edhe kur përdoruesit janë të vetëdijshëm për këtë intelektualisht, truri emocional reagon gjithsesi.
Të shohësh vazhdimisht momentet e rëndësishme mund të krijojë përshtypjen se të gjithë të tjerët janë më të lumtur, më tërheqës, më të suksesshëm ose më shoqërisht të përfshirë. Kjo quhet krahasimi social, dhe është një nga rrugët më të qarta midis përdorimit të mediave sociale dhe një humor më të ulët.
Kërkimi i Ethan Kross dhe kolegëve, për shembull, ka gjetur se përdorimi i Facebook-ut nga të rinjtë ishte i lidhur me një rënie të mirëqenies subjektive në kohë. Studime të tjera kanë lidhur zilin gjatë shfletimit pasiv me një humor më të keq.
Mekanizmi është i lehtë për t'u njohur: njerëzit krahasojnë realitetin e tyre privat me versionin publik të dikujt tjetër. Imazhi i trupit është një tjetër temë serioze.
Platforma të bazuara në imazhe mund të rrisin presionin mbi pamjen, veçanërisht kur feed-et janë plot me imazhe të modifikuara, ideale të fitnesit, procedura kozmetike ose filtra bukurie. Kjo nuk ndikon vetëm te adoleshentët, edhe pse zakonisht ata janë më të prirur.
Njerëz të shumë moshave dhe gjinive mund të ndihen të pakënaqur me trupin e tyre kur pamja bëhet një masë e vazhdueshme.
Gjumi shpesh është kostoja e fshehtë
Gjumi është një nga themelët më të forta të shëndetit mendor. Një gjumë i dobët mund të rrisë irritimin, ankthin, humorin e ulët dhe vështirësitë në përqendrim. Mediat sociale mund të ndërhyjnë me gjumin në mënyra të ndryshme.
Një nga më të dukshmet është zhvendosja e kohës. Një person planifikon të kontrollojë një mesazh dhe vazhdon të skrollojë. Koha për të shkuar në shtrat shtyhet më vonë. Dita tjetër fillon më keq.
E dyta është aktivizimi emocional. Diskutimet, lajmet shqetësuese, përjashtimi social ose përmbajtjet emocionuese mund ta bëjnë trurin më vigjilent kur në të vërtetë duhet vetëm të relaksohet.
E treta është zakoni. Nëse telefoni bëhet pjesë e rutinës në shtrat, mendja mëson të presë stimuj gjatë natës. Edhe pa përmbajtje dramatike, kontrolli i përsëritur mund ta bëjë pushimin më pak natyror.
Vëmendja bëhet më e brishtë
Shumica e platformave shpërblen ndryshimin e shpejtë. Video të shkurtra, njoftime, komente dhe feed-et e pafund nxisin mendjen të parashikojë diçka të re. Kjo nuk "shkatërron" vëmendjen, por mund ta bëjë më të vështirë përfundimin e disa detyrave që zgjasin më gjatë se të tjerat.
Të lexosh një artikull të gjatë, të studiosh, të kesh një bisedë të qetë ose të përballesh me mërzinë mund të duket më pak shpërblyese në krahasim me përditësimin e radhës. Me kalimin e kohës, kjo mund të ndikojë në humor sepse vëmendja formon jetën. Ajo që një person i kushton vëmendje herë pas here bëhet ambienti i tij mendor.
📩 Të pëlqen ky artikull? Merr një të ri çdo të mërkurë dhe udhëzuesin tim falas
Të rinjtë mund të jenë më të ndjeshëm, por të rriturit nuk janë imunë
Debati publik shpesh përqendrohet te adoleshentët, dhe për një arsye të mirë. Adoleshenca është një periudhë delikate për identitetin, ndjenjën e përkatësisë, gjumin dhe rregullimin emocional. Miratimi i bashkëmoshatarëve ka një peshë të thellë.
Mediat sociale sjellin reagimet e bashkëmoshatarëve në dhomën e gjumit, në autobus, gjatë pushimeve në klasë dhe në orët e natës. Pëlqime, komente, streaks, biseda grupore dhe ndjenja e përjashtimit nga fotografitë mund të duken socialisht të mëdha.
Një konflikt që dikur përfundonte pas shkollës tani mund të vazhdojë gjatë gjithë mbrëmjes. Cyberbullizmi është veçanërisht shqetësues sepse mund të ndjekë një person në vende ku duhet të ndjehet i sigurt. Kërkimet nuk tregojnë se çdo i ri dëmtohet.
Shumë, në fakt, i përdorin rrjetët sociale në mënyrë të balancuar dhe kreative. Por sugjeron se disa janë më të ndjeshëm, veçanërisht ata që përballen tashmë me ankthin, depresionin, vetminë, shqetësimet për imazhin e trupit, bullizmin ose stresin familjar.
Të rriturit përballen me rreziqe gjithashtu, edhe pse faktorët nxitës mund të duken të ndryshëm.
Për të rriturit, mediat sociale shpesh amplifikojnë:
Krahasimin profesional
Presionin prindëror
Stresin politik
Ankthin për shëndetin
Frikën nga humbja e diçkaje
Pasigurinë në marrëdhënie
Ankth i lidhur me lajmet
Versioni i rritur i krahasimit mund të jetë më i heshtur por gjithsesi i fuqishëm. Disa mund të ndihen të prapambetur në jetë pas shikimit të bashkëmoshatarëve që blejnë shtëpi, udhëtojnë, kanë fëmijë, ndryshojnë karrierë ose duken vazhdimisht produktivë. Ndikimi emocional nuk është fëminor.
Është njerëzor. Kjo është arsyeja pse qasja më e shëndetshme nuk është turpi. Njerëzit nuk luftojnë me rrjetët sociale sepse u mungon disciplina. Ata luftojnë sepse platformat janë të dizajnuara për të mbajtur vëmendjen dhe sepse njerëzit janë të prirur të shqetësohen për statusin, sigurinë, ndjenjën e përkatësisë dhe miratimin.
Zakonet më të shëndetshme digjitale janë specifike dhe realiste
Një shkëputje drastike digjitale tingëllon tërheqëse, por nuk është gjithmonë praktike. Mediat sociale janë vende ku shumë njerëz mbajnë miqësi, ndjekin lajme lokale, mësojnë, organizojnë ngjarje ose relaksohen. Qëllimi nuk është të krijosh një jetë perfekte pa ekrane. Qëllimi është të sigurohet që mediat sociale të kontribuojnë në mirëqenien mendore, në vend që ta minojnë atë.
Një qasje më e mirë fillon me modelet. Pyet veten pas përdorimit të një aplikacioni:
Ndjehem më i qetë apo më i tensionuar?
Ndjehem i lidhur apo i vetëm?
Ndjehem i informuar apo i mbingarkuar?
Ndjehem i frymëzuar apo i papërshtatshëm?
Kjo më ka ndihmuar të bëj diçka me vlerë për mua?
Këto pyetje transformojnë një ndjenjë të paqartë në informacione të dobishme.
Të kujdesemi për feed-in duke pasur parasysh shëndetin mendor
Feed-i nuk është neutral. Është një dietetë emocionale e përsëritur. Të ndalosh ndjekjen ose të heshtësh llogaritë mund të jetë një akt serioz kujdesi për veten. Kjo nuk do të thotë të shmangësh çdo ide të pakëndshme. Do të thotë të vëresh përmbajtje që sistematikisht prodhojnë turp, panik, zemërim ose krahasim kompulsiv.
Një feed më i shëndetshëm mund të përfshijë:
humor,
miq të ngushtë,
hobit,
edukim,
art,
natyrë
llogaritë që reflektojnë trupa të vërtetë dhe jetë të vërtetë (jo te modifikuara).
Mbrojtja e gjumit si prioritet
Nëse të ndryshosh gjithçka duket e pamundur, fillo me gjumin. Ka një përfitim të lartë. Një plan realist mund të përfshijë:
Të mbash telefonin larg krevatit
Të vendosësh një orar për ndalimin e përdorimit të teknologjisë në mbrëmje
Të përdorësh një zgjim të thjeshtë
Të çaktivizosh njoftimet jo thelbësore
Shmangia e komenteve dhe lajmeve para se të flesh
Edhe një përmirësim i vogël në gjumë mund ta bëjë më të lehtë menaxhimin e mediave sociale ditën pasardhëse. Një tru i lodhur ka më pak durim, më pak perspektivë dhe më pak kontroll mbi impulsin.
Zëvendësimi i pak scrolling me një rikuperim të vërtetë
Mediat sociale shpesh mbushin hapësira të zbrazëta. Problemi është se ato nuk ofrojnë gjithmonë një pushim të vërtetë. Pas shumë kohësh të kaluar duke "shkruar", njerëzit mund të ndihen çuditërisht të zbrazët, edhe nëse përmbajtja ishte argëtuese.
Rikuperimi i vërtetë zakonisht ka një teksturë të ndryshme. Mund të përfshijë ecje, shtrirje, gatim, lexim, dëgjim muzikë, lutje, mbajtje ditar, kalim kohe në natyrë ose biseda pa ngut. Këto aktivitete i japin sistemit nervor më pak sinjale për t'u përpunuar.
Pika nuk është të bësh kohën e lirë produktive. Pushimi nuk ka nevojë të fitojë vendin e tij. Ai duhet thjesht të lërë mendjen më të qetë se më parë.
Të përdorësh 'kufijtë e kohës' si mbështetje, jo si ndëshkime
'Kufijtë e kohës' së aplikacioneve mund të ndihmojnë, por vetëm nëse trajtohen si mbështetje. Nëse një kufi kohe të duket një dështim, mund të krijojë turp.
Një kuptim më i mirë është më praktik: “Dua më pak kontroll automatik, prandaj do ta kontrolloj unë vetën.” Një mënyrë e dobishme do të thotë të lëvizësh aplikacionet nga ekrani kryesor, të çaktivizosh njoftimet, të shkëputesh pas përdorimit e mediave ose të vendosësh ekranin largë natën.
Çfarë tregon vërtet hulumtimi
Hulumtimi nuk mbështet panikun dhe nuk mbështet mohimin. Mediat sociale mund të dëmtojnë shëndetin mendor kur ushqejnë krahasimin, ndërpresin gjumin, ekspozojnë njerëzit ndaj armiqësisë ose zëvendësojnë forma më të thella të lidhjes. Ato mund të mbështesin shëndetin mendor kur ndihmojnë njerëzit të ruajnë marrëdhënie, të gjejnë komunitete, të kenë qasje në informacione të mira dhe të shprehen.
Zbulimi kyç është se mediat sociale nuk janë një përvojë e vetme. Ato janë një përzierje bisedash, imazhesh, algoritmesh, zakonesh, personalitetesh dhe rrethanash të jetës. Për prindërit, mësuesit, mjekët dhe vetë përdoruesit, kjo do të thotë se pyetjet më të mira janë ato me natyrë praktike, më tepër sesa ato moraliste.
Mediat sociale funksionojnë më mirë kur qëndrojnë në vendin e tyre. Ato mund të jenë një urë, një mjet, një burim humori dhe një mënyrë për të mësuar. Ato bëhen të dëmshme kur shndërrohen në pasqyrën kryesore për vetëvlerësimin.
Një jetë digjitale e shëndetshme nuk kërkon përsosmëri. Fillon me vëzhgimin. Vëre çfarë të sjell lehtësim, çfarë të shteron, çfarë të mban zgjuar dhe çfarë të rikthen te njerëzit dhe aktivitetet që kanë rëndësi.
Pastaj rregullo një zakon në një kohë. Ndryshime të vogla, të përsëritura çdo ditë, mund ta bëjnë botën online të duket më pak si një kurth dhe më shumë si një mjet ku ti ke kontrollin e vërtetë.
*Kufizim: Përmbajtja e ndarë nga Dr. Seida Seferi ka për qëllim qëllime edukative dhe informative. Ajo synon të promovojë vetëdijen psikologjike dhe reflektimin dhe nuk është e destinuar të ofrojë vlerësim psikologjik, diagnozë, trajtim ose terapi individuale.
Përvojat psikologjike janë thellësisht personale dhe informacionet e ndara online nuk mund të zëvendësojnë një vlerësim individual ose mbështetje profesionale të përshtatur për rrethanat specifike të një personi. Nëse po përjeton vështirësi emocionale ose psikologjike të rëndësishme, të inkurajojmë të marrësh në konsideratë kërkimin e mbështetjes nga një profesionist të kualifikuar të shëndetit mendor.
Burime
Orben, A., & Przybylski, A. (2020). Research studies on digital technology use and adolescent well-being.
Kross, E., et al. (2013). Research on Facebook use and subjective well-being.
Studime që shqyrtojnë efektet e përdorimit aktiv krahas atij pasiv të mediave sociale mbi shëndetin mendor.
Literaturë që trajton mbështetje sociale dhe ndikimin e saj në rezultatet e lidhura me shëndetin mendor.
Kërkime që hetojnë krahasimin social dhe efektet e tij mbi humorin dhe vetëvlerësimin.
Studime të përqendruara në çrregullimet e gjumit të lidhura me përdorimin e mediave sociale.
Kërkime që analizojnë ndikimin e mediave sociale te të rriturit, duke përfshirë aspektet e krahasimit profesional dhe ankthit të lidhur me shëndetin.
Comments